Docytoplazmatyczna iniekcja plemnika (ICSI) to jedna z zaawansowanych technik wspomaganego rozrodu, wykorzystywana w leczeniu niepłodności. Metoda ta zwiększa szanse na skuteczne zapłodnienie, zwłaszcza w przypadkach problemów z jakością nasienia. Kiedy warto rozważyć tę procedurę i w jakich sytuacjach stanowi korzystną opcję terapeutyczną?
Spis treści:
Docytoplazmatyczna iniekcja plemnika (ICSI) – co to?
Wskazania do zastosowania metody ICSI
Technika wykonania ICSI krok po kroku
Docytoplazmatyczna iniekcja plemnika (ICSI) – co to?
Docytoplazmatyczna iniekcja plemnika (ang. Intracytoplasmic Sperm Injection, ICSI) to specjalistyczna procedura przeprowadzana w ramach zapłodnienia in vitro. Metoda została opracowana w 1990 roku przez belgijskich naukowców, Gianpiero D. Palermo, Patricio Patrizio i André Van Steirteghema. Pierwsze udane zastosowanie prowadzące do ciąży miało miejsce w 1991 roku, a w 1992 roku urodziło się pierwsze dziecko poczęte dzięki ICSI.
ICSI powstało jako rozwinięcie klasycznej metody in vitro (IVF), aby rozwiązać problemy z niepłodnością męską, zwłaszcza przy niskiej jakości lub liczbie plemników. Technika polega na precyzyjnym wstrzyknięciu pojedynczego, wyselekcjonowanego plemnika bezpośrednio do cytoplazmy dojrzałej komórki jajowej. Zabieg wykonuje się za pomocą bardzo cienkiej mikroigły, pod dużym powiększeniem mikroskopu wyposażonego w mikromanipulatory.
Procedura ICSI całkowicie omija naturalne mechanizmy zapłodnienia, takie jak penetracja osłony jajeczkowej czy akrosomowa reakcja plemnika, umożliwiając w ten sposób zapłodnienie nawet w przypadku znacznie obniżonej płodności gamet.
Wskazania do zastosowania metody ICSI
Metoda ICSI jest rekomendowana przede wszystkim przy zaburzonych parametrach nasienia, gdzie standardowe IVF nie przynosi rezultatów. Dotyczy to przede wszystkim:
- oligospermii (niska liczba plemników) – ICSI pozwala na selekcję najlepszych plemników i ich precyzyjne wprowadzenie do komórki jajowej, co jest kluczowe przy bardzo niskiej koncentracji;
- asthenozoospermii (obniżona ruchliwość plemników) – słaba motoryka plemników uniemożliwia naturalną penetrację osłonki komórki jajowej, natomiast ICSI zapewnia bezpośredni dostęp plemnika do cytoplazmy;
- azoospermii (całkowity brak plemników w ejakulacie) – w takich przypadkach plemniki pozyskuje się bezpośrednio z jąder (metoda TESE) lub najądrzy (metoda MESA) za pomocą biopsji.
Procedura ICSI znajduje również zastosowanie w sytuacjach niezależnych od jakości nasienia, np.:
- po nieudanych cyklach klasycznego IVF;
- w przypadku zaawansowanego wieku kobiety;
- w przypadku stwierdzonej endometriozy lub niskiej rezerwy jajnikowej;
- przy podejrzeniu defektów cytoplazmatycznych komórek jajowych (np. przy predyspozycjach genetycznych);
- w przypadkach dawstwa nasienia (ICSI-SD).
W praktyce klinicznej ICSI stosuje się także w bardziej złożonych scenariuszach, gdzie czynniki immunologiczne lub jakościowe komplikują zapłodnienie. Wskazaniem jest tu m.in.:
- niska jakość nasienia;
- wcześniejsze niepowodzenia zapłodnienia;
- czynniki immunologiczne uniemożliwiające naturalne zapłodnienie, np. aglutynacja plemników spowodowana przeciwciałami w śluzie szyjkowym lub surowicy.
Technika wykonania ICSI krok po kroku
Procedura odbywa się w sterylnych warunkach laboratoryjnych, z wykorzystaniem zaawansowanego sprzętu embriologicznego i przy udziale doświadczonego zespołu embriologów.
- Pobranie komórek jajowych – cały proces rozpoczyna się od stymulacji hormonalnej jajników w celu uzyskania optymalnej liczby dojrzałych komórek jajowych. Lekarz wykonuje punkcję jajników pod kontrolą USG przezpochwowego i wprowadza cienką igłę przez ściankę pochwy. Uzyskane oocyty w płynie folikularnym transportowane są do laboratorium, gdzie poddaje się je oczyszczeniu i analizie pod względem dojrzałości.
- Przygotowanie plemników – równocześnie przeprowadza się analizę próbki nasienia (seminogram) pod kątem koncentracji, ruchliwości i morfologii plemników, aby wyselekcjonować najlepsze z nich (np. metodą IMSI). W przypadku braku plemników pobiera się je chirurgicznie.
- Mikroiniekcja plemnika – embriolog umieszcza komórkę jajową w specjalnej płytce mikroiniekcyjnej pokrytej poli-L-lizyną, stabilizując ją za pomocą mikropipety. Następnie wprowadza cienką igłę iniekcyjną do cytoplazmy komórkowej i precyzyjnie wstrzykuje wyselekcjonowany plemnik bezpośrednio do jej wnętrza.
- Inkubacja – zapłodnione jajeczka poddaje się inkubacji przez 16-20 godzin, a następnie monitoruje pod kątem oznak zapłodnienia.
- Kultura zarodków i transfer – zarodki rozwijają się 3-5 dni, po czym najlepiej rokujące transferuje się do macicy pod kontrolą USG przezpochwowego. Niewykorzystane zarodki można poddać kriokonserwacji.
Przygotowanie do procedury ICSI
Przygotowanie do zabiegu rozpoczyna się od dokładnej kwalifikacji medycznej pary, która obejmuje kompleksowe badania diagnostyczne, w tym:
- badania hormonalne kobiet (m.in. pomiar poziomu FSH, LH, estradiolu, progesteronu i AMH);
- USG jajników;
- analizę nasienia partnera;
- testy genetyczne (m.in. kariotyp obojga partnerów).
Kobieta przechodzi również stymulację hormonalną, która trwa zwykle 8-14 dni. Proces jest ściśle monitorowany przez regularne USG transwaginalne i badania krwi. Partner dostarcza z kolei próbkę nasienia lub poddaje się biopsji.
Zalecenia dotyczące przygotowania obejmują też zdrowy styl życia, w tym:
- odstawienie używek co najmniej 3 miesiące przed procedurą;
- dieta bogata w antyoksydanty;
- suplementacja (np. witamina D, koenzym Q10).
Zalecenia po zabiegu ICSI
Po transferze zarodka do jamy macicy pacjentka powinna przestrzegać ścisłych zasad, aby zmaksymalizować szanse na implantację.
- Przez pierwsze 10-14 dni po transferze należy unikać wysiłku fizycznego, korzystania z sauny, gorących kąpieli i basenu, a także zrezygnować ze stosunków płciowych.
- Zalecany jest tryb oszczędzający – lekkie spacery, unikanie stresu i praca siedząca.
- W celu wsparcia implantacji zaleca się farmakoterapię wspomagającą, która obejmuje podawanie progesteronu.
- Po 14 dniach od transferu należy wykonać pomiar beta-hCG we krwi, aby potwierdzić lub wykluczyć ciążę.
Czy po transferze pacjentka musi zostać w klinice?
Po transferze zarodka pacjentka zwykle pozostaje w klinice przez około godzinę, aby odpocząć w pozycji leżącej. Przez ten czas może wstać, aby skorzystać z toalety, jeśli czuje taką potrzebę. Po upływie tej godziny może spokojnie wrócić do domu lub do hotelu. Długie podróże, zwłaszcza te trwające kilka godzin, lepiej rozplanować na kolejny dzień, aby zapewnić sobie pełen komfort i uniknąć zbędnego stresu.
ICSI – czy jest refundowane w Polsce?
W Polsce procedura ICSI jest refundowana w ramach rządowego programu leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego (IVF/ICSI). Program finansuje stymulację hormonalną, punkcję jajników, zapłodnienie ICSI, kulturę zarodków, transfery (do 2 na cykl) oraz leki (do 2 500 zł na cykl), pod warunkiem posiadania aktualnego ubezpieczenia NFZ obojga partnerów i kwalifikacji w akredytowanej klinice.
Program obejmuje 6 zindywidualizowanych procedur wspomaganego rozrodu, w różnych wariantach:
- do 4 cykli zapłodnienia z własnymi komórkami rozrodczymi lub dawstwem nasienia;
- do 2 cykli zapłodnienia z oocytami od dawczyń – z możliwością zapłodnienia 6 komórek rozrodczych w jednym cyklu;
- do 6 cykli z dawstwem zarodków.
Dzięki zaawansowanej technologii i precyzyjnej selekcji plemników współczesna medycyna oferuje szereg skutecznych rozwiązań dla par, które napotykają trudności w naturalnym poczęciu. Docytoplazmatyczna iniekcja plemnika (ICSI) to jedna z takich procedur, która daje realną szansę na spełnienie marzeń o rodzicielstwie. Zabieg wykonujemy w klinikach Gyncentrum, gdzie pacjenci mogą liczyć na kompleksową opiekę medyczną, w pełni dostosowaną do ich indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia. Nasz zespół ekspertów, nowoczesne technologie oraz troska o komfort pacjentów sprawiają, że każda para ma szansę na sukces w drodze do rodzicielstwa.
