Czy ICSI zawsze jest lepsze niż klasyczne in vitro i kiedy mikroiniekcja zwiększa szanse na zapłodnienie? Wszystko zależy od przyczyny niepłodności – szczególne znaczenie mają parametry nasienia oraz historia wcześniejszego leczenia. Sprawdź, czym dokładnie różnią się obie techniki, kiedy lekarz zaleca ICSI i czy wpływa ono na skuteczność oraz bezpieczeństwo leczenia.

Najważniejsze informacje w artykule:

• Zapłodnienie IVF metodą konwencjonalną/klasyczną polega na samoistnym zapłodnieniu komórki jajowej przez plemnik w warunkach laboratoryjnych. Natomiast zapłodnienie metodą ICSI to mikromanipulacja, podczas której embriolog wprowadza pojedynczy plemnik bezpośrednio do komórki jajowej.
• Głównym wskazaniem do ICSI jest czynnik męski niepłodności, czyli nieprawidłowe parametry nasienia.
• ICSI zwiększa szansę na zapłodnienie komórki jajowej, ale nie zwiększa szansy na ciążę jeśli parametry nasienia są prawidłowe.

Spis treści: 

1. Czym różni się klasyczne in vitro od metody ICSI?
2. Na czym polega technika ICSI?
3. Jak technicznie przebiega klasyczne zapłodnienie in vitro (IVF)?
4. Kiedy słabe parametry nasienia wymagają zastosowania ICSI?
5. Jakie są inne wskazania do ICSI?
6. Dlaczego przy TESE i MESA stosuje się metodę ICSI?
7. Jak nowoczesne techniki IMSI i PICSI wspomagają selekcję plemników?
8. Czy skuteczność zapłodnienia metodą ICSI jest wyższa?
9. Czy ICSI jest bezpieczne dla dziecka? Aktualne dane i możliwe ryzyka

Czym różni się klasyczne in vitro od metody ICSI?

Podstawowa różnica polega na mechanizmie połączenia gamet. Klasyczna metoda zapłodnienia in vitro to proces samoistny, natomiast ICSI (docytoplazmatyczna iniekcja plemnika) to precyzyjna mikromanipulacja wykonywana przez embriologa, w którym embriolog wprowadza plemnik do komórki jajowej w wyniku czego dochodzi do zapłodnienia. Obie metody obejmują:

• stymulację hormonalną jajników,
• punkcję i pobranie komórek jajowych,
• hodowlę zarodków w laboratorium.

Na czym polega technika ICSI?

Mikroiniekcja polega na bezpośrednim wprowadzeniu pojedynczego plemnika do wnętrza komórki jajowej (jej cytoplazmy). Przed wykonaniem procedury oocyt jest oczyszczany z komórek kumulusa, czyli komórek ziarnistych otaczających komórkę jajową w pęcherzyku Graafa.

Zabieg ICSI przeprowadza się przy użyciu mikroskopu wyposażonego w specjalistyczny system mikromanipulacji i obejmuje kilka etapów: najpierw plemnik jest unieruchamiany, następnie dochodzi do przebicia osłonki przejrzystej komórki jajowej, po czym plemnik zostaje precyzyjnie wprowadzony bezpośrednio do jej cytoplazmy.

Metoda ICSI pozwala ominąć problemy z brakiem lub nieprawidłowym ruchem plemników lub jego zdolnością penetracji oocytu.

Jak technicznie przebiega klasyczne zapłodnienie in vitro (IVF)?

W klasycznym zapłodnieniu in vitro (IVF) komórki jajowe łączy się z odpowiednio przygotowanymi plemnikami i umieszcza razem w specjalnych pożywkach hodowlanych. Cały proces odbywa się w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, w inkubatorze, gdzie utrzymywana jest odpowiednia temperatura oraz poziom pH.

Aby doszło do zapłodnienia, plemniki muszą przejść naturalne procesy, takie jak kapacytacja oraz reakcja akrosomalna, które umożliwiają im przeniknięcie przez osłonkę przejrzystą komórki jajowej. Podstawowe znaczenie ma odpowiednia liczba ruchliwych i prawidłowo funkcjonujących plemników, ponieważ do zapłodnienia dochodzi samoczynnie w warunkach laboratoryjnych.

Metoda ta jest najczęściej stosowana w przypadkach, gdy parametry nasienia są prawidłowe lub jedynie nieznacznie obniżone.

Kiedy słabe parametry nasienia wymagają zastosowania ICSI?

Głównym wskazaniem do ICSI jest czynnik męski niepłodności. Najczęstsze zaburzenia to:

• oligozoospermia – zbyt mała liczba plemników,
• asthenozoospermia – obniżona ruchliwość,
• teratozoospermia – nieprawidłowa budowa plemników.

ICSI umożliwia zapłodnienie nawet przy bardzo niskich parametrach badania nasienia.

Jakie są inne wskazania do ICSI?

ICSI stosuje się także w innych sytuacjach medycznych, takich jak:

• Zastosowanie w procedurze komórek jajowych uprzednio poddanych kriokonserwacji;
• Brak plemników w ejakulacie (azoospermia) i chirurgiczne pobranie plemników z jądra lub najądrzy;
• Diagnostyka preimplantacyjna (PGT), aby uniknąć przypadkowego zapłodnienia przez więcej niż jeden plemnik;
• Niewielka liczba pobranych komórek jajowych, aby zwiększyć szansę zapłodnienia każdej z nich;
• Niska rezerwa jajnikowa i niski poziom AMH;
• Brak lub niski odsetek zapłodnionych oocytów w konwencjonalnej procedurze zapłodnienia IVF.

Badania pokazują, że metoda ICSI nie zwiększa odsetka uzyskanych ciąż w porównaniu do klasycznego zapłodnienia IVF. Zmniejsza natomiast ryzyko całkowitego braku zapłodnienia.

Dlaczego przy TESE i MESA stosuje się metodę ICSI?

Azoospermia oznacza brak plemników w ejakulacie, dlatego konieczne jest ich chirurgiczne pobranie. Można wyróżnić co najmniej dwie metody pobrania:

• TESE – biopsję jądra,
• MESA / PESA – aspirację plemników z najądrza.

Materiał pozyskiwany z jąder lub najądrzy zawiera zwykle niewielką liczbę plemników, a czasami jedynie pojedyncze komórki. W klasycznym zapłodnieniu pozaustrojowym potrzebna byłaby ich większa liczba, dlatego stosuje się metodę ICSI, w której do zapłodnienia wystarczy jeden plemnik przypisany do jednej komórki jajowej.

Plemniki uzyskane drogą chirurgiczną często są niedojrzałe, co oznacza, że nie w pełni wykształciły zdolności niezbędne do zapłodnienia. Mogą mieć ograniczoną ruchliwość, przez co nie są w stanie dotrzeć do komórki jajowej, a także mogą nie posiadać odpowiednich receptorów umożliwiających prawidłowe związanie się z oocytem i zainicjowanie procesu zapłodnienia.

Zastosowanie ICSI pozwala ominąć te ograniczenia, ponieważ plemnik jest bezpośrednio wprowadzany do komórki jajowej przez embriologa.

Jak nowoczesne techniki IMSI i PICSI wspomagają selekcję plemników?

Nowoczesne techniki IMSI i PICSI pomagają wybrać plemniki o najlepszym potencjale zapłodnienia, co ma szczególne znaczenie w trudniejszych przypadkach leczenia niepłodności. Są to:

• IMSI – to metoda polegająca na bardzo dokładnej ocenie plemników pod dużym powiększeniem mikroskopu (około 6000 razy). Dzięki temu embriolog może szczegółowo przeanalizować ich budowę i wybrać do zapłodnienia tylko te plemniki, które mają prawidłową morfologię.
• PICSI – to metoda selekcji plemników, która w większym stopniu naśladuje naturalne procesy zachodzące w organizmie. W tej technice wybór plemnika opiera się na jego zdolności do wiązania się z hialuronianem (HA) – substancją naturalnie otaczającą komórkę jajową. W praktyce oznacza to, że do zapłodnienia wykorzystywane są wyłącznie plemniki dojrzałe, które posiadają odpowiednie receptory i potrafią połączyć się z HA. Plemniki niedojrzałe lub uszkodzone nie mają tej zdolności, dlatego są automatycznie eliminowane z procesu selekcji. Dzięki temu embriolog wybiera plemniki o najlepszym potencjale, a sama metoda jest określana jako fizjologiczne ICSI, ponieważ odtwarza jeden z podstawowych etapów naturalnej selekcji.

Powyższe techniki stosuje się między innymi wtedy, gdy występuje wysoka fragmentacja DNA plemników lub wcześniejsze próby zapłodnienia nie przyniosły oczekiwanego efektu.

Czy skuteczność zapłodnienia metodą ICSI jest wyższa?

Skuteczność zapłodnienia oocytów metodą ICSI wynosi ok. 70-80%. O czym należy pamiętać?

• wyższa skuteczność zapłodnienia ≠ wyższy odsetek ciąż,
• duże znaczenie ma wiek kobiety i jakość komórek jajowych,
• istotne znaczenie ma dalszy rozwój zarodków w hodowli i ilość uzyskanych blastocyst.

Procedury wspomagające mogą obejmować m.in.:

– Assisted Hatching – nacięcie osłonki przejrzystej, które ma na celu ułatwić zarodkowi jej opuszczenie i umożliwić implantację,

– zastosowanie podłoża bogatego w hialuronian do transferu zarodka – specjalistyczne podłoże transferowe wspomagające interakcję zarodka z endometrium, zwiększające tym samym szanse na jego zagnieżdżenie w macicy.

Czy ICSI jest bezpieczne dla dziecka? Aktualne dane i możliwe ryzyka

Obecne dane wskazują, że ICSI jest bezpieczne, a ryzyko wad jest minimalnie wyższe i często wynika z czynników genetycznych rodziców, szczególnie przy czynniku męskim niepłodności. Ryzyko można zminimalizować poprzez m.in. diagnostykę preimplantacyjną.