Adenomiozę, bo to o niej będzie dzisiejszy artykuł, nazywano kiedyś endometriozą wewnętrzną. Dziś już wiemy, że adenomioza i endometrioza to dwie odrębne jednostki chorobowe, które dają inne rokowania i inaczej są leczone. Jeśli chcesz poznać więcej szczegółów na temat adenomiozy, przeczytaj ten artykuł.
Najważniejsze informacje w artykule:
- Adenomioza to odrębna choroba od endometriozy, polegająca na wrastaniu komórek endometrium w mięsień macicy, co prowadzi do powstawania guzów, blizn i przestrzeni płynowych.
- Choroba jest hormonozależna i dotyczy głównie kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza po 34. roku życia, ale może także występować u kobiet po menopauzie stosujących tamoksifen.
- U młodych kobiet często występuje torbielowata odmiana adenomiozy, charakteryzująca się obecnością torbieli o różnej wielkości w różnych częściach macicy.
- Przyczyny adenomiozy nie są do końca poznane, jednak hipotezy wskazują na wpływ zabiegów chirurgicznych, liczby porodów, czynników immunologicznych, hormonalnych, genetycznych i środowiskowych.
- Główne objawy choroby to obfite i bolesne miesiączki, które z czasem mogą prowadzić do przewlekłego bólu, a także zwiększone ryzyko niepłodności, poronień i porodów przedwczesnych.
- Adenomioza utrudnia implantację zarodka i powoduje zaburzenia funkcjonowania strefy przejściowej macicy, co wpływa na spowolnienie transportu nasienia i zarodka oraz zwiększa ryzyko poronień.
- Diagnostyka opiera się na badaniu przezpochwowym USG oraz rezonansie magnetycznym (MRI), które pozwalają wykryć powiększoną macicę i charakterystyczne zmiany chorobowe.
- Leczenie zależy od planów rozrodczych pacjentki i może obejmować całkowite usunięcie macicy u kobiet nieplanujących ciąży lub terapię hormonalną z zastosowaniem agonistów GnRH u kobiet pragnących zachować płodność.
Choroba ta znana jest od przeszło 100 lat. Mimo to wciąż nie udało się ustalić, co ją powoduje. Adenomiozę, bo to o niej będzie dzisiejszy artykuł, nazywano kiedyś endometriozą wewnętrzną. Dziś już wiemy, że adenomioza i endometrioza to dwie odrębne jednostki chorobowe, które dają inne rokowania i inaczej są leczone. Jeśli chcesz poznać więcej szczegółów na temat adenomiozy, koniecznie przeczytaj ten artykuł.
Adenomioza – czym jest i kto na nią choruje?
Na wstępie od razu należy powiedzieć, że pomiędzy adenomiozą a endometriozą nie można postawić znaku równości. Adenomioza jest pochodną endometriozy i może, ale nie musi z nią współwystępować. W przebiegu adenomiozy komórki endometrium, czyli komórki wyścielające wnętrze macicy, przedostają się w głąb mięśnia macicy, tworząc w nim różnego rodzaju patologiczne zmiany – guzy, blizny i przestrzenie płynowe. Innymi słowy, endometrium wrasta w mięsień macicy i uszkadza go.
Ponieważ adenomioza jest chorobą hormonozależną, determinowaną przez estrogeny, cierpią na nią przede wszystkim kobiety w wieku rozrodczym, zwłaszcza po 34. roku życia. U nastolatek rzadko kiedy diagnozuje się klasyczną postać choroby. Z kolei u kobiet po menopauzie ogniska adenomiozy naturalnie zanikają, ponieważ jajniki nie produkują już determinujących je hormonów. Nie oznacza to jednak, że w obu tych grupach adenomioza nie występuje. Choroba rozwija się u ok. 60% kobiet po menopauzie długotrwale stosujących tamoksifen – lek hormonalny wykorzystywany m.in. w leczeniu raka piersi. Przypuszcza się, że związek ten uaktywnia obecne już wcześniej w ciele kobiety zmiany endometrialne.
U młodych kobiet najczęściej mamy do czynienia z torbielowatą adenomiozą macicy, czyli specyficzną odmianą adenomiozy, w której zmiany endometrialne mają właśnie charakter torbieli. Mogą mieć one różne wymiary (od kilku milimetrów do nawet kilkunastu centymetrów) i umiejscawiać się w różnych częściach macicy. Ich wnętrze najczęściej wypełnia materiał krwiotwórczy oraz komórki układu odpornościowego – makrofagi.
Adenomioza to choroba o niejasnej przyczynie
Choć na temat jej patogenezy istnieje już kilka hipotez. Jedna z nich mówi, że komórki endometrium mogą wrastać w mięsień macicy na skutek przebytych zabiegów i operacji, np. łyżeczkowania macicy czy cięcia cesarskiego. Inna, że może to być efekt dużej liczby porodów, poronień samoistnych oraz indukowanych. Przypuszcza się, że swój udział w rozwoju adenomiozy mają także czynniki immunologiczne, hormonalne, genetyczne i środowiskowe (np. palenie tytoniu).
Bolesne i obfite miesiączki – najczęstsze objawy adenomiozy
Do najczęstszych objawów adenomiozy zaliczamy obfite i bardzo bolesne miesiączki. Początkowo ból występuje jedynie w trakcie krwawienia, później staje się bólem przewlekłym i towarzyszy kobiecie podczas całego cyklu. Ból może promieniować także do innych części ciała, w tym pleców czy kończyn dolnych. U kobiet chorujących na adeniomiozę częściej występuje także niepłodność oraz takie powikłania ciąży jak poronienia czy porody przedwczesne.
Ten artykuł może Cię zainteresować: Bolesne miesiączki
Adenomioza a niepłodność
Adenomioza może powodować niepłodność, gdyż utrudnia implantacje zarodka w macicy. Ponadto w przebiegu choroby dochodzi do zaburzeń funkcjonowania tzw. strefy przejściowej (junctional zone, JZ) w błonie mięśniowej macicy, co z kolei spowalnia transport nasienia, a później także zarodka. Kobiety chorujące na adenomiozę statystycznie częściej w porównaniu z kobietami chorymi na endometriozę doświadczają poronień. Dzieje się tak prawdopodobnie z powodu zaburzonego krążenia w naczyniach krwionośnych wspomnianej strefy przejściowej.
Czy lekarz zobaczy adenomiozę na USG?
Tak. Macica dotknięta adenomiozą jest zwykle dość widocznie powiększona – całościowo lub tylko w obrębie tylnej ściany. W obrazie przezpochwowego USG da się zaobserwować również charakterystyczną asymetrię, powstałą na skutek obecność wspomnianych wcześniej guzów. Poza ultrasonografią w diagnostyce adenomiozy stosuje się także rezonans magnetyczny (MRI), czyli technikę obrazowania tkanek i narządów przy pomocy pola magnetycznego.
Jak wygląda leczenie adenomiozy?
Adenomiozę leczy się obecnie wieloma metodami. Wybór metody zależy m.in. od tego, czy pacjentka planuje w przyszłości zostać mamą czy też nie. Jeśli nie, lekarz zaproponuje całkowite usuniecie macicy (tradycyjnie lub laparoskopowo). Taka operacja, choć radykalna, przynosi trwałą ulgę w bólu. Kobietom w wieku rozrodczym, które chciałyby zachować płodność, w pierwszej kolejności proponuje się leczenie hormonalne, najczęściej są to leki z grupy agonistów GnRH o przedłużonym działaniu. Preparaty hormonalne stosowane w leczeniu adenomiozy mogą mieć postać doustnych tabletek lub implantów wszczepianych do jamy macicy, które w sposób ciągły uwalniają hormon, uśmierzając dolegliwości bólowe.
Czytaj też: Operacyjne leczenie niepłodności u kobiet
