Od 1 stycznia 2026 roku w programie wsparcia in vitro zaczęły obowiązywać istotne zmiany, które mają na celu usprawnienie procesu leczenia. Zaktualizowane zasady dotyczą m.in. kwalifikacji pacjentów, finansowania procedur oraz szczegółów dotyczących cykli leczenia, w tym harmonogramu ich realizacji. Nowe kryteria kwalifikacji oraz zmiany w refundacji in vitro mają na celu zwiększenie dostępności i efektywności terapii, zapewniając pacjentom skuteczniejsze wsparcie w drodze do rodzicielstwa.
Najważniejsze informacje w artykule:
- Od 1 stycznia 2026 r. w programie wsparcia in vitro wprowadzono istotne zmiany w kwalifikacji, finansowaniu i organizacji cykli leczenia.
- Kliniki muszą planować pełną ciągłość terapii w ramach jednej rocznej dotacji, a kolejny cykl musi rozpocząć się maksymalnie 3 miesiące po poprzednim.
- Udział w programie wymaga obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obojga partnerów, co zaostrza kryteria dostępu.
- Zakazano równoczesnego korzystania z leczenia publicznego i komercyjnego – wybór terapii prywatnej oznacza trwałą rezygnację z programu.
- Program zapewnia pełną refundację procedur, obejmując kwalifikację, stymulację, punkcję oraz transfery zarodków.
- Doprecyzowano definicję „wykorzystanego cyklu” – nawet cykl bez pobrania komórek może zużywać limit.
- Wprowadzono ścisłe zasady dotyczące wykorzystania wszystkich zamrożonych zarodków przed rozpoczęciem nowego cyklu.
- Określono limity wiekowe (kobiety do 42/45 lat, mężczyźni do 55 lat) oraz maksymalną liczbę cykli w zależności od metody leczenia.
- Program uwzględnia kriokonserwację i wsparcie w zakresie onkopłodności, ale diagnostyka genetyczna PGT pozostaje poza refundacją.
- Rezygnacja z programu ma charakter nieodwracalny i oznacza trwałe wykluczenie z dalszego udziału.
Spis treści:
Program in vitro 2026 – główne zmiany i harmonogram programu
Program in vitro – zmiany w finansowaniu i refundacji od 2026 r.
Jakie są nowe kryteria kwalifikacji i limity wiekowe w programie in vitro?
Jakie limity cykli obowiązują w zaktualizowanym programie?
Jak należy planować ciągłość leczenia i terminy cykli zgodnie z nowymi zasadami?
Program in vitro 2026 – główne zmiany i harmonogram programu
Rządowy program wsparcia in vitro obowiązuje już od 1 czerwca 2024 r. i ma potrwać do końca 2028 r. Wraz z początkiem 2026 roku rząd zaktualizował jednak zasady, skupiając się na optymalizacji leczenia, eliminując luki prawne i wzmacniając refundację in vitro.
- Obowiązek planowania ciągłości leczenia przez realizatora programu – kliniki muszą zaplanować pełny cykl (stymulacja hormonalna, pobranie oocytów, kriokonserwacja, transfery) w ramach jednej rocznej dotacji, z następnym cyklem rozpoczynającym się nie później niż 3 miesiące po poprzednim. Ma to zapobiec przerwom – np. jeśli transfery nie zakończą się ciążą, realizator ma 90 dni na nowy start.
- Udział w programie wymaga posiadania ubezpieczenia zdrowotnego – pod tym względem kryteria kwalifikacji mocno zaostrzono. Oboje partnerzy muszą być objęci ubezpieczeniem zdrowotnym, zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych.
- Od 2026 roku równoczesne leczenie w ramach programu in vitro oraz leczenie komercyjne jest zabronione. Pacjenci, którzy zdecydują się na leczenie komercyjne, muszą zrezygnować z uczestnictwa w programie publicznym, co oznacza utratę możliwości powrotu do programu w przyszłości.
- Wyjątek stanowi sytuacja, gdy pacjent zdecyduje się na komercyjne użycie swoich oocytów, jeśli nie jest gotowy na niegenetyczne rodzicielstwo (np. w przypadku dawstwa komórek jajowych). Tego typu procedury muszą być jednak przeprowadzane na zasadach komercyjnych, co wiąże się z dodatkowymi kosztami, a ich wykonanie nie wpływa na limity cykli w ramach programu publicznego.
- Pacjenci nie ponoszą żadnych opłat za leczenie w ramach programu – pełna refundacja in vitro obejmuje kwalifikację, stymulację hormonalną, pobranie komórek i transfery.
- Doprecyzowanie definicji „wykorzystanego cyklu” – uznaje się, że cykl kończy się po:
- pełnym wykorzystaniu wszystkich przechowywanych zarodków;
- przerwanej stymulacji w związku z brakiem odpowiedzi na stymulację (0 pęcherzyków >10 mm);
- braku komórek podczas punkcji;
- braku zarodków zdolnych do transferu. Nawet „pusty” cykl (bez pobrania) zużywa limit.
- Nowe zasady dotyczące sytuacji, gdy nie dochodzi do transferu zarodka – jeśli zarodek jest zdolny do prawidłowego rozwoju, a mimo to nie dochodzi do transferu, cykl nie zostaje zakończony i nie ma możliwości rozpoczęcia nowego cyklu w programie.
- Brak możliwości oddania zarodków do dawstwa tylko po to, by rozpocząć nowy cykl – wszystkie przechowywane zarodki muszą być wykorzystane (transferowane) przed nowym pobraniem oocytów. Dawstwo jest możliwe tylko po wyczerpaniu własnych opcji.
- Możliwość udziału w programie po zakończonej ciąży – jeśli para wciąż spełnia wszystkie kryteria udziału w programie, może przystąpić do kolejnego cyklu po ciąży.
- Możliwość mrożenia nadliczbowych komórek jajowych – para ma możliwość mrożenia komórek jajowych w ramach programu lub komercyjnie, poza programem (do ukończenia 45. roku życia przez kobietę). Co ważne, komórki jajowe zamrożone w programie muszą zostać wykorzystane w kolejnym cyklu leczenia, a zapłodnienie odbywa się wyłącznie z użyciem tych zamrożonych komórek, bez łączenia ich ze stymulacją jajników w ramach bieżącego cyklu.
- Konsultacje psychologiczne – program obejmuje konsultacje psychologiczne, jednak nie zastępują one pełnej psychoterapii.
- Diagnostyka preimplantacyjna (PGT) odbywająca się poza programem – nowe zasady podkreślają, że badania PGT mogą być wykonane komercyjnie, pod warunkiem wskazań medycznych. Przed kwalifikacją do diagnostyki należy odbyć konsultację genetyczną, która również nie stanowi elementu programu. Nie zaleca się wykonywania nieinwazyjnego badania preimplantacyjnego (niPGT) dla zarodków utworzonych w ramach programu.
Program in vitro – zmiany w finansowaniu i refundacji od 2026 r.
Zasady dotyczące finansowania programu in vitro pozostają w znacznym stopniu niezmienione, z całkowitą refundacją procedur medycznie wspomaganej prokreacji, w tym stymulacji hormonalnej i transferów zarodków. Refundacja obejmuje również kwalifikację medyczną, jednak nie obejmuje kosztów komercyjnych usług, takich jak preimplantacyjna diagnostyka genetyczna (PGT).
Doprecyzowano również kwestię przechowywania zarodków – nie będzie ono refundowane, jeśli zarodki zostały utworzone przed 1 czerwca 2024 roku. Program kładzie także duży nacisk na onkopłodność, zapewniając refundację kriokonserwacji komórek jajowych i zarodków do 4 lat od kwalifikacji, z priorytetem dla pacjentów onkologicznych, którzy mogą skorzystać z procedur poza kolejnością.
Jakie są nowe kryteria kwalifikacji i limity wiekowe w programie in vitro?
Kwalifikacja do programu in vitro opiera się na kilku kluczowych kryteriach.
- Pacjenci muszą udokumentować niepłodność – bezwzględną przyczynę lub niepowodzenie leczenia przez co najmniej 12 miesięcy.
- Warunkiem przystąpienia do programu jest również posiadanie ubezpieczenia NFZ przez obojga partnerów, a także brak jednoczesnego uczestnictwa w leczeniu komercyjnym.
- Dla kobiet limit wiekowy wynosi 42 lata przy użyciu własnych komórek jajowych i 45 lat w przypadku dawstwa oocytów.
- Mężczyźni kwalifikują się do 55. roku życia.
- Po wykorzystaniu limitów cykli lub rezygnacji z programu pacjenci zostają wykluczeni z dalszego udziału.
Jakie limity cykli obowiązują w zaktualizowanym programie?
W zaktualizowanym programie wprowadzono szczegółowe limity dotyczące liczby cykli, które mogą być przeprowadzone w ramach publicznego finansowania. Program przewiduje maksymalnie:
- 4 cykle z użyciem własnych komórek jajowych lub nasienia dawcy;
- 2 cykle z użyciem dawstwa oocytów (do 6 komórek jajowych na cykl);
- 6 cykli z adopcją zarodków (jeden transfer zarodka = jeden cykl).
Jeśli stymulacja hormonalna nie przyniesie oczekiwanych efektów (np. brak wzrostu pęcherzyków), cykl uznaje się za wykorzystany. Ponadto po wyczerpaniu limitów cykli pacjenci nie będą mogli ponownie przystąpić do programu.
Jak należy planować ciągłość leczenia i terminy cykli zgodnie z nowymi zasadami?
Nowe zasady programowe kładą duży nacisk na ciągłość leczenia. Realizator leczenia musi zaplanować cykle tak, aby wszystkie transfery zarodków odbywały się w ramach jednej rocznej dotacji. W przypadku braku ciąży kolejne etapy leczenia, takie jak stymulacja, pobranie komórek jajowych, krioprezerwacja i transfer zarodków, muszą zostać zrealizowane w ramach jednego cyklu. Nowy cykl leczenia może rozpocząć się nie później niż 3 miesiące po zakończeniu poprzedniego, co ma na celu minimalizowanie przerw w leczeniu i optymalizację finansowania programu.
Jakie zasady dotyczą mrożenia i przechowywania komórek jajowych i zarodków w zaktualizowanym programie?
Kriokonserwacja komórek jajowych i zarodków jest refundowana w ramach programu.
- W przypadku onkopłodności przechowywanie komórek jajowych i zarodków może być finansowane przez okres do 4 lat od kwalifikacji dla pacjentów onkologicznych.
- Nadliczbowe komórki jajowe lub zarodki mogą być przechowywane komercyjnie bez wpływu na limity cykli.
- Przechowywanie starych zarodków (utworzonych przed 1 czerwca 2024) nie będzie objęte refundacją, a nowe pobranie komórek jajowych będzie możliwe tylko po wykorzystaniu wszystkich poprzednio zamrożonych zarodków.
Jak wygląda rezygnacja i ponowny udział w programie?
Pisemna rezygnacja powoduje trwałe wykluczenie z Programu. Zmiana realizatora nie przywraca prawa do dalszego udziału. Po wyczerpaniu wszystkich cykli i limitów ponowne przystąpienie do programu jest niemożliwe. Ważne jest, aby pacjenci przed podjęciem decyzji o rezygnacji dokładnie zapoznali się z tymi zasadami, aby uniknąć nieporozumień i utraty szansy na dalsze leczenie.
W Gyncentrum wierzymy, że każda para zasługuje na pełne wsparcie w drodze do rodzicielstwa. Jako realizator rządowego programu in vitro otaczamy naszych pacjentów szczególną troską i dbamy o to, by cały proces leczenia był jak najbardziej komfortowy, bezpieczny i skuteczny. Serdecznie zachęcamy wszystkie pary, które borykają się z problemem niepłodności, do zapoznania się z naszą ofertą.
Bibliografia:
- AKTUALIZACJA Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji, na lata 2024-2028, https://www.gov.pl/attachment/911b47ad-3be7-4dff-890b-86d45c8ef994, [dostęp online: 14.01.2026].
