Otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia wielu problemów zdrowotnych. Oprócz chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca i choroby sercowo-naczyniowe, otyłość przyczynia się także do obniżenia jakości nasienia. Istnieje silna korelacja między otyłością a niepłodnością męską.
Najważniejsze informacje w artykule:
- Otyłość zwiększa ryzyko wielu problemów zdrowotnych, w tym chorób przewlekłych oraz obniżenia jakości nasienia, co jest silnie powiązane z niepłodnością męską.
- Definicja otyłości opiera się na wskaźniku BMI, gdzie wartości powyżej 30 kg/m2 oznaczają otyłość, a wzrost masy ciała o 10 kg wiąże się ze zwiększeniem ryzyka niepłodności o 10%.
- Wzrost otyłości u mężczyzn w wieku rozrodczym koreluje z pogorszeniem parametrów nasienia, zmniejszeniem ruchliwości plemników oraz zaburzeniami erekcji, co wpływa negatywnie na płodność.
- Otyłość powoduje zmiany fizyczne, takie jak podwyższona temperatura moszny i bezdech senny, oraz zmiany hormonalne obejmujące wzrost leptyny, estrogenu i insuliny oraz spadek testosteronu, co prowadzi do obniżenia jakości nasienia.
- Zaburzenia erekcji u otyłych mężczyzn są związane z obniżeniem poziomu testosteronu i podwyższeniem cytokin prozapalnych, skutkując zmniejszonym libido i pogorszeniem życia seksualnego.
- Stres oksydacyjny w nasieniu wzrasta wraz z BMI, co jest jednym z mechanizmów obniżających zdolność rozrodczą u otyłych mężczyzn.
- Leptyna, hormon produkowany przez komórki tłuszczowe, odgrywa ważną rolę w płodności; jej podwyższony poziom u otyłych mężczyzn koreluje z nieprawidłową morfologią nasienia, obniżonym stężeniem hormonów gonadotropowych i testosteronu oraz gorszą jakością nasienia.
- Otyłość wiąże się z zespołem metabolicznym, insulinoopornością, niskim poziomem testosteronu i SHBG, co zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń płodności przez negatywny wpływ na ilość i jakość plemników.
- Poprawa płodności u mężczyzn z otyłością wymaga redukcji masy ciała poprzez zdrowe nawyki żywieniowe, regularną aktywność fizyczną oraz eliminację używek, co pozytywnie wpływa na poziom testosteronu i parametry nasienia.
Otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia wielu problemów zdrowotnych. Oprócz chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca i choroby sercowo-naczyniowe, otyłość przyczynia się także do obniżenia jakości nasienia. Istnieje silna korelacja między otyłością a niepłodnością męską. Doniesienia naukowe sugerują, iż każdy wzrost masy ciała u mężczyzny o 10 kg zwiększa ryzyko problemów z płodnością aż o 10%.
Konsekwencje otyłości
Otyłość to nadmierne gromadzenie się tkanki tłuszczowej. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), wskaźnik masy ciała (BMI) 25–29,9 kg / m2 można zdefiniować jako nadwagę. Wartość BMI przekraczająca 30 kg/m2 wskazuje na otyłość.
W ciągu ostatnich 30 lat zaobserwowano 30-krotny wzrost występowania otyłości u mężczyzn w wieku rozrodczym. Jednocześnie zbiega się on ze wzrostem niepłodności męskiej na całym świecie. Badania wykazały niekorzystny wpływ otyłości na parametry nasienia. Prowadzi ona do zmniejszenia koncentracji oraz liczby ruchliwych plemników w męskim nasieniu. Zmniejszona aktywność fizyczna z powodu otyłości i długotrwałe siedzenie powoduje wzrost temperatury w jądrach oraz negatywnie wpływa na produkcję plemników. Ponadto otyłość może wpływać na zaburzenia erekcji u mężczyzn.
Obecnie pojawiają się dowody na to, że otyłość u mężczyzn negatywnie wpływa nie tylko na obniżenie jakości nasienia, ale również może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób metabolicznych u potomstwa. Istnieje także wielopłaszczyznowy związek między otyłością a zespołem metabolicznym, cukrzycą typu 2, chorobami układu krążenia, zespołem bezdechu sennego oraz poziomem testosteronu w surowicy i SHBG (globuliny wiążącej hormony płciowe).
Adipocyty w niepłodności męskiej
Zwiększenie rozmiaru lub liczby adipocytów (komórek tłuszczowych) w wyniku otyłości może powodować zmiany fizyczne i hormonalne. Zmiany fizyczne mogą obejmować wzrost temperatury w mosznie, bezdech senny oraz zaburzenia erekcji.
Zmiany hormonalne mogą natomiast powodować wzrost poziomu leptyny, estrogenu i insuliny oraz spadek poziomu testosteronu. Te zmiany przyczyniają się do oligozoospermii, azoospermii, wzrostu indeksu fragmentacji DNA plemników oraz zmniejszenia objętości nasienia.
Otyłość a zaburzenie erekcji
Związek między otyłością a zaburzeniami erekcji można wyjaśnić obniżeniem poziomu testosteronu i podwyższeniem poziomu niektórych cytokin prozapalnych. Objawy kliniczne tych zmian obejmują zmniejszone libido, a co za tym idzie zmniejszenie częstotliwości współżycia i zaburzeń erekcji. Osoby otyłe, ze względu na swoją wagę, częściej zgłaszają trudności w sferze seksualnej. Wyższe wartości BMI wiążą się z pogorszeniem jakości życia seksualnego.
Otyłość a stres oksydacyjny
Jednym z potencjalnych mechanizmów patologicznych leżących u podstaw zmniejszonej zdolności rozrodczej u otyłych mężczyzn jest stres oksydacyjny w nasieniu. Badania wykazały, że stres oksydacyjny wzrasta wraz ze wzrostem BMI.
Otyłość a poziom leptyny
Leptyna to hormon wydzielany przez komórki tłuszczowe. Właściwy poziom leptyny sprzyja spalaniu tkanki tłuszczowej i utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Leptyna hamuje uczucie głodu i reguluje apetyt. Przyspiesza także metabolizm, hamuje odkładanie tkanki tłuszczowej i aktywuje jej rozkład. Ponadto odgrywa istotną rolę w procesach dojrzewania płciowego, korzystnie wpływa na funkcje rozrodcze i płodność.
Poziom leptyny u niepłodnych mężczyzn z otyłością jest wyższy niż u otyłych niemających problemów z płodnością. Zwiększona zwartość leptyny w surowicy krwi wiążę się z nieprawidłową morfologią nasiania, niskim stężeniem LH, FSH, wysokim stężeniem prolaktyny. Koreluje również z obniżonym stężeniem plemników w ejakulacie, zmniejszoną ruchliwością plemników i niskim stężeniem testosteronu w surowicy krwi.
Wykazano związek między leptynoopornością a problemami z płodnością u otyłych mężczyzn. Także wysoki poziom homocysteiny oraz niskie stężenie witaminy istotnie przekłada się na jakość nasienia.
Otyłość a zespół metaboliczny
Otyłość nie tylko zwiększa ryzyko rozwoju insulinooporności oraz cukrzycy typu 2, ale również odgrywa kluczową rolę w rozwoju zespołu metabolicznego. Insulinooporność oraz niskie stężenia testosteronu i SHBG korelują z występowaniem brzusznej otyłości i wysokim stężeniem trójglicerydów, które są składowymi zespołu metabolicznego.
Zespół metaboliczny zwiększa ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Wiąże się także z hipogonadyzmem i zaburzeniami erekcji. Ponadto wykazano, że występowanie hiperinsulinemii i hiperglikemii wpływa negatywnie na ilość i jakość plemników. Może zatem być przyczyną obniżonej płodności, obserwowanej u otyłych mężczyzn.
Pierwszym krokiem ku poprawie płodności powinno być unormowanie masy ciała. Warto więc rozważyć korzyści płynące ze zmiany stylu życia, obejmujące nie tylko zdrowe nawyki żywieniowe, ale również włączenie regularnej aktywności fizycznej oraz eliminację używek, w tym papierosów i alkoholu. Ćwiczenia fizyczne, zmiana nawyków żywieniowych oraz redukcja masy ciała przyczyniają się bowiem do regulacji poziomu testosteronu oraz wzrostu stężenia plemników.
